Als werkgever bent u verplicht om risico’s op de werkvloer op de juiste manier aan te pakken, bijvoorbeeld bij blootstelling aan stof, lawaai of werkzaamheden op hoogte. De arbeidshygiënische strategie helpt daarbij door een duidelijke hiërarchie van maatregelen voor te schrijven. Zo wordt eerst gekeken naar bronaanpak en pas als laatste naar persoonlijke beschermingsmiddelen. In dit artikel leest u hoe de arbeidshygiënische strategie werkt en wat dit betekent in de praktijk.
Wat is de arbeidshygiënische strategie?
De arbeidshygiënische strategie, ook wel afgekort tot AHS, is een wettelijk voorgeschreven hiërarchie van beheersmaatregelen dat werkgevers volgens de Nederlandse Arbowet moeten volgen om gezondheids- en veiligheidsrisico’s op de werkvloer te voorkomen of te beperken.
Het basisprincipe is heel simpel. U moet risico’s altijd zo dicht mogelijk bij de bron aanpakken. Pas als dat echt niet kan, mag u kijken naar andere oplossingen.
De 4 stappen van de arbeidshygiënische strategie
De strategie bestaat uit vier niveaus. U begint altijd bovenaan bij niveau 1. Pas als een niveau niet mogelijk is, mag u een stapje omlaag. Bij iedere stap vindt u een voorbeeld van de arbeidshygiënische strategie. Let erop dat u als werkgever pas een volgende stap mag toepassen als u de voorgaande stap redelijkerwijs niet kunt toepassen.
Stap 1. Bronaanpak
U neemt de oorzaak van het gevaar helemaal weg. Dit heeft altijd de hoogste prioriteit en is de beste oplossing.
- Voorbeeld: een giftige chemische stof vervangen door een onschadelijk alternatief, of een heel luidruchtige machine vervangen door een stille elektrische variant.
2. Collectieve technische maatregelen
Als het gevaar niet bij de bron weggenomen kan worden, moet u maatregelen nemen die alle werknemers tegelijk beschermen door het gevaar af te schermen.
- Voorbeeld: een geluiddempende kast om de luidruchtige machine heen bouwen, of een afzuiginstallatie plaatsen in een werkplaats waar met stof wordt gewerkt.
3. Individuele organisatorische maatregelen
Als collectieve maatregelen niet of onvoldoende mogelijk zijn, gaat u het werk anders organiseren om de blootstelling per individu te verminderen. Het gaat hierbij dus om organisatorische maatregelen op individueel niveau.
- Voorbeeld: taakroulatie invoeren, zodat een medewerker maximaal twee uur per dag bij de luidruchtige machine of in de stoffige ruimte werkt.
4. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM)
- Persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals oorkappen, veiligheidsbrillen, helmen of adembescherming, zijn de laatste stap in de arbeidshygiënische strategie. Een werkgever mag hier pas op terugvallen als hogere maatregelen redelijkerwijs niet mogelijk zijn of onvoldoende bescherming bieden. Arboportaal noemt PBM dan ook nadrukkelijk de laatste stap binnen het geheel van maatregelen
- Voorbeeld: Het dragen van oorkappen, veiligheidsbrillen, helmen of mondkapjes.
Het redelijkerwijs-principe
Een werkgever mag niet zomaar kiezen voor de snelste, eenvoudigste of goedkoopste oplossing. De arbeidshygiënische strategie moet stap voor stap worden doorlopen. Alleen als een maatregel op een hoger niveau redelijkerwijs niet van de werkgever kan worden verlangd, mag worden overgestapt naar een lager niveau. Dat moet goed gemotiveerd kunnen worden vanuit de praktijk van het werk en de verhouding tussen het risico en de maatregel.
Dat kan bijvoorbeeld spelen wanneer:
- een maatregel technisch niet uitvoerbaar is
- een maatregel het werkproces in de praktijk onmogelijk maakt
- de maatregel niet in verhouding staat tot het risico dat ermee wordt beperkt
Dat betekent ook dat een werkgever niet direct mag volstaan met het uitdelen van een veiligheidsbril, helm of ander PBM als een hogere maatregel nog wel mogelijk is.
Arbeidshygiënische strategie werken op hoogte
Ook bij werken op hoogte moet een werkgever de arbeidshygiënische strategie volgen. De eerste vraag is altijd of het werk op hoogte wel echt nodig is, of dat het werk op een andere manier of vanaf een veilige plek kan worden uitgevoerd. Arboportaal noemt daarbij onder meer de vraag of het werk kan worden uitgevoerd vanaf een veilige en ergonomisch verantwoorde werkvloer, steiger of bordes.
Is werken op hoogte niet te voorkomen, dan hebben collectieve maatregelen voorrang. Denk hierbij aan:
- randbeveiliging
- leuningen
- steigers
- veiligheidsnetten
Pas als zulke collectieve voorzieningen redelijkerwijs niet mogelijk zijn, mag een werkgever overstappen op individuele maatregelen of persoonlijke valbescherming. Ook bij werken op hoogte geldt dus dat collectieve bescherming vóór individuele bescherming gaat.
Best Montage/Demontage B.V. is specialist op valbeveiliging voor werkzaamheden op hoogte. Hiervoor bieden we onder meer randbeveiliging en veiligheidsnetten. Heeft u vragen over dit onderwerp of wilt u meer informatie over het veilig werken op hoogte? Neem dan gerust contact met ons op.